Kategorie
Kodeks karny

Prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego

Dużą grupę moich klientów stanowią osoby, którym postawiono zarzut z art. 178a § 1 k.k, tj. prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego.

Osoby te w różny sposób tłumaczą swój stan nietrzeźwości w trakcie policyjnej kontroli drogowej. Jedni wskazują, że nie przypuszczali, iż mogą być nietrzeźwi, gdyż alkohol spożywali dzień wcześniej. Drudzy są zdziwieni wynikiem pomiaru alkomatem zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu, bowiem „wypili tylko jedno piwo z rana”. Zdarzają się również klienci oburzeni postawieniem im zarzutu z art. 178a § 1 k.k, z uwagi na fakt, iż jak twierdzą, prowadząc pojazd nie znajdowali się na drodze publicznej.

Poniżej postaram się przybliżyć zagadnienia związane z tym przestępstwem.

Przepis art. 178a § 1 k.k stanowi: Kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Pojęcie prowadzenia

Prowadzenie pojazdu mechanicznego oznacza zgodne z jego konstrukcją wprawienie go w ruch, kierowanie nim, nadawanie prędkości i hamowanie (Mozgwa Marek, Kodeks karny Komentarz, s. 423–424).

Czym jest zatem pojazd mechaniczny?

Za pojazdy mechaniczne należy uznać pojazdy zaopatrzone w poruszający je silnik (pojazdy samochodowe, maszyny rolnicze, motocykle, lokomotywy kolejowe, samoloty, helikoptery, statki wodne i inne), jak również pojazdy szynowe zasilane z trakcji elektrycznej (tramwaje, trolejbusy). Jeżeli chodzi o inne – niemechaniczne – pojazdy, to będą nimi w szczególności zaprzęgi konne, rowery, a także statki żaglowe, szybowce. Ponadto nie są pojazdami mechanicznymi rowery zaopatrzone w silnik pomocniczy o pojemności skokowej nieprzekraczającej 50 cm3, które zachowują wszystkie normalne cechy charakterystyczne budowy, umożliwiające ich zwykłą eksploatację jako rowerów” (wyrok SN z 25.10.2007 r., III KK 270/07, OSNwSK 2007/1, poz. 2320). Wróbel Włodzimierz (red.), Zoll Andrzej (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Część I. Komentarz do art. 117-211a .

Stan nietrzeźwości. Stan po użyciu środka odurzającego

Przez pojęcie stanu nietrzeźwości rozumieć należy przypadek, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub gdy zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość.

Środek odurzający jest to każda substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego działająca na ośrodkowy układ nerwowy, określona w wykazie środków odurzających stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy z 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

Miejsce popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.

Miejscem popełnienia przedmiotowego przestępstwa jest miejsce, gdzie odbywa się ruch lądowy, wodny i powietrzny. W ramach ruchu lądowego można rozróżnić dwa rodzaje ruchu prawnie reglamentowanego, tj. ruch drogowy oraz ruch kolejowy (por. A. Bachrach, Przestępstwa i wykroczenia drogowe w polskim prawie, Warszawa 1980, s. 65). Konkretyzując miejsce popełnienia czynu z art. 178a k.k, podnieść należy, iż są nimi drogi publiczne, drogi wewnętrzne, strefy zamieszkania, strefy ruchu. Drogą publiczną jest droga określona w przepisie art. 1 ustawy z dnia 21.3.1958 r. o drogach publicznych.

Ważne, zwłaszcza w naszym regionie!

W orzecznictwie przyjmuje się, że takimi miejscami są podziemia kopalni, w której odbywa się transport materiałów i przewóz ludzi (zob. wyr. SN z 30.10.1973r., II KR 156/73, OSNKW 1974, Nr 3, poz.48).

Zagrożenie karą, przepadkiem, środkami karnymi i kompensacyjnymi

Występek z art. 178a § 1 k.k. zagrożony jest karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Art. 42§ 2 k.k. nakłada na sąd obowiązek, w razie skazania za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k, orzeczenia wobec sprawcy tego występku zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych lub pojazdów mechanicznych określonego rodzaju (na okres nie krótszy niż 3 lata). Takie określenie zakresu omawianego środka karnego jednoznacznie wskazuje, że jego istotą jest pozbawienie sprawcy występku z art.178a § 1 k.k. możliwości prowadzenia co najmniej pojazdu, którym sprawca dopuścił się tego czynu zabronionego. Z zakresu zakazu prowadzenia pojazdów nie powinny być wyłączone uprawnienia do prowadzenia takiego pojazdu, przy którego prowadzeniu sprawca dopuścił się przestępstwa” (wyrok SN z 6.07.2006 r., IV KK 146/06, LEX nr 188355 Wróbel Włodzimierz (red.), Zoll Andrzej (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Część I. Komentarz do art. 117-211a)

Musisz również pamiętać o świadczeniu pieniężnym na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz pomocy Postpenitencjarnej w wysokości od 5000 zł do 60 000 zł.

Warunkowe umorzenie postępowania karnego za jazdę po alkoholu

Niewielu klientów zgłaszających się do kancelarii zdaje sobie sprawę, że postępowanie karne za jazdę pod wpływem alkoholu może również zakończyć się jego warunkowym umorzeniem. Organy ścigania rzadko proponują takiego rodzaju rozwiązanie z własnej inicjatywy.

Warunkowe umorzenie postępowania jest korzystne, gdyż nie dochodzi wtedy do skazania. Oskarżony o jazdę pod wpływem alkoholu pozostaje nadal osobą niekaraną. W takim przypadku wobec oskarżonego stosowany jest okres próby (od 1 do 3 lat). Co istotne, w przypadku orzeczenia przez Sąd warunkowego umorzenia postępowania karnego za jazdę pod wpływem alkoholu, Sąd może odstąpić od orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów lub może orzec zakaz prowadzenia pojazdów na 1 rok lub na 2 lata. W sytuacji zakazu prowadzenia pojazdów, który został orzeczony na okres roku, zatrzymany za jazdę pod wpływem alkoholu nie będzie musiał ponownie zdawać egzaminu na prawo jazdy. Jest to ogromna szansa zwłaszcza dla zawodowych kierowców, którzy w związku z zaistniałym jednorazowym incydentem mogą utracić zatrudnienie.

Oprócz stopnia nietrzeźwości, warunkowe umorzenie postępowania karnego i zachowanie prawa jazdy zależy w dużym stopniu od innych okoliczności w jakich prowadziłeś samochód w stanie nietrzeźwości, m.in.:

  • na jakiej drodze prowadziłeś samochód pod wpływem alkoholu: wojewódzkiej o dużym natężeniu ruchu czy na drodze lokalnej o niewielkim ruchu pojazdów i pieszych,
  • miejsce prowadzenia samochodu w stanie nietrzeźwości: w centrum miasta czy też poza obszarem zabudowanym lub niewielkiej wsi,
  • pora prowadzenia samochodu: w godzinach szczytu, kiedy wszyscy wracają z pracy czy też w środku nocy, gdy na ulicach jest pusto,
  • powód, dla którego postanowiłeś prowadzić pojazd pod wpływem alkoholu: musiałeś zawieźć rodzącą żonę do szpitala czy też stwierdziłeś, że napiłbyś się jeszcze jednego piwa i musiałeś jechać do sklepu.

Pamiętaj jednak, że o warunkowe umorzenie postępowania może ubiegać się jedynie osoba niekarana za przestępstwo umyślne.